کتاب حکمت در تصمیم گیری و تصمیم سازی اثر علی ابطحی
📘 مشخصات کلی کتاب
عنوان: حکمت در تصمیمگیری و تصمیمسازی
نویسنده: سیدعلی ابطحی
ناشر: مرکز آموزش و تحقیقات صنعتی ایران
سال چاپ: 1396 (ویرایشهای بعدی)
شابک: 978-600-173-147-1
تعداد صفحات: حدود 150 صفحه
قطع و نوع جلد: رقعی، شومیز
📍 موضوع و محتوای کتاب
این کتاب درباره فرآیند تصمیمگیری و تصمیمسازی است — یعنی چگونگی اندیشیدن، سنجیدن و انتخاب بهترین راهحل در موقعیتهای مختلف مدیریت و زندگی. موضوعات اصلی آن شامل مواردی است مثل:
- مبانی و فلسفه تصمیمگیری
- روشها و راهکارهای عملی برای اتخاذ تصمیمات بهتر
- نقش خرد و حکمت در تصمیمسازی
- ارتباط تصمیمگیری با تفکر خلاق، مدیریت و حل مسائل در محیطهای حرفهای
کتاب مناسب کسانی است که میخواهند در کار مدیریتی، کسبوکار یا زندگی شخصی، تصمیمات آگاهانهتر، مؤثرتر و خردمندانهتر بگیرند.
🧠 سبک و سطح
سطح این کتاب ادبیات علمی-ترویجی دارد و برای مخاطبان عمومی (مدیران، دانشجویان رشتههای مدیریت، روانشناسی و کسانی که به تفکر نقادانه علاقهمندند) مناسب است.
ی محوری کتاب
کتاب تأکید میکند که تصمیمگیری صرفاً انتخاب بین گزینهها نیست، بلکه حاصل تفکر حکیمانه، شناخت موقعیت، ارزشها و پیامدهاست.
نویسنده بین «تصمیمگیری» و «تصمیمسازی» تفاوت قائل میشود:
- تصمیمسازی: آمادهکردن بستر ذهنی، اطلاعاتی و ارزشی
- تصمیمگیری: انتخاب نهایی
تصمیم خوب، قبل از لحظهی انتخاب ساخته میشود.
📘 فصلها و نکات کلیدی
1️⃣ ماهیت تصمیمگیری
- تصمیمگیری بخشی جداییناپذیر از زندگی فردی و مدیریتی است
- کیفیت زندگی و مدیریت = کیفیت تصمیمها
- تصمیم اشتباه معمولاً نتیجهی تفکر ناقص است، نه کمبود اطلاعات
2️⃣ تفاوت عقل، خرد و حکمت
- عقل: تحلیل منطقی
- خرد: تجربه + عقل
- حکمت: عقل + تجربه + ارزشها + آیندهنگری
📌 کتاب تأکید میکند تصمیمگیر حکیم فقط «درست» را نمیبیند، بلکه «بهجا» را انتخاب میکند.
3️⃣ تصمیمسازی قبل از تصمیمگیری
در این بخش، نویسنده میگوید:
قبل از هر تصمیم باید:
- مسئله را درست تعریف کنیم
- اهداف واقعی را بشناسیم
- محدودیتها را بپذیریم
- ارزشهای حاکم بر تصمیم را مشخص کنیم
❗ بسیاری از تصمیمهای غلط، پاسخ درست به سؤال غلط هستند.
4️⃣ خطاهای رایج در تصمیمگیری
برخی خطاهای مهم که کتاب به آنها اشاره میکند:
- شتابزدگی
- تعصب و پیشداوری
- تقلید کورکورانه
- تصمیمگیری احساسی
- ترس از مسئولیت
📌 تصمیم حکیمانه یعنی کنترل احساسات، نه حذف آنها.
5️⃣ نقش اطلاعات و تجربه
- اطلاعات لازم است، اما کافی نیست
- تجربه بدون تفکر → تکرار اشتباه
- اطلاعات بدون حکمت → سردرگمی
تصمیمگیر حرفهای میداند:
چه اطلاعاتی را نادیده بگیرد
6️⃣ تصمیمگیری در مدیریت
در فضای مدیریتی:
- تصمیمگیری فردی همیشه بهترین گزینه نیست
- مشورت، ابزار تقویت حکمت است
- مدیر حکیم مسئولیت تصمیم را میپذیرد، نه اینکه آن را پنهان کند
7️⃣ تصمیمگیری در شرایط عدم قطعیت
کتاب توضیح میدهد که:
- تصمیم خوب لزوماً نتیجهی خوب ندارد
- معیار قضاوت تصمیم، فرآیند آن است نه فقط نتیجه
- گاهی بهترین تصمیم، «تصمیم نگرفتن» است
🎯 جمعبندی پیام کتاب
- تصمیمگیری مهارت است، نه شانس
- حکمت، مهمتر از هوش و اطلاعات است
- تصمیمسازی مهمتر از تصمیمگیری است
- انسان حکیم، آینده را قربانی حال نمیکند
👥 این کتاب برای چه کسانی مناسب است؟
- مدیران و رهبران
- دانشجویان مدیریت و علوم انسانی
- افرادی که تصمیمهای مهم شغلی یا شخصی دارند
- کسانی که میخواهند کمتر پشیمان شوند
✅ چکلیست تصمیمگیری حکیمانه
1️⃣ تعریف درست مسئله
☐ آیا دقیقاً میدانم مسئله چیست؟
☐ آیا دارم «نشانه» را حل میکنم یا «ریشه» را؟
☐ آیا مسئله را خیلی کلی یا خیلی جزئی تعریف نکردهام؟
2️⃣ هدف و ارزشها
☐ هدف واقعی من از این تصمیم چیست؟
☐ این تصمیم با ارزشهای من (اخلاقی، شخصی، سازمانی) سازگار است؟
☐ آیا هدف پنهانی یا احساسی تصمیم را آلوده نکرده است؟
3️⃣ جمعآوری اطلاعات (نه وسواس)
☐ اطلاعات کافی دارم یا فقط زیاد؟
☐ کدام اطلاعات واقعاً در تصمیم اثرگذارند؟
☐ آیا از منابع مختلف نگاه کردهام؟
📌 هشدار: اطلاعات بیشازحد = فلج تصمیمگیری
4️⃣ گزینهها
☐ بیش از یک گزینه دارم؟
☐ گزینهی سوم یا چهارم را عمداً حذف نکردهام؟
☐ گزینهای وجود دارد که هنوز به آن فکر نکردهام؟
5️⃣ پیامدها
☐ پیامد کوتاهمدت هر گزینه چیست؟
☐ پیامد بلندمدت آن چیست؟
☐ این تصمیم چه اثری روی دیگران دارد؟
6️⃣ خطاهای ذهنی
☐ آیا عجله دارم؟
☐ آیا تحت تأثیر ترس، خشم یا هیجان هستم؟
☐ آیا صرفاً به خاطر عادت یا فشار دیگران تصمیم میگیرم؟
7️⃣ مشورت
☐ با فرد آگاه و بیطرف مشورت کردهام؟
☐ نظر مخالف را واقعاً شنیدهام یا فقط تأیید میخواهم؟
☐ آیا مسئولیت تصمیم را خودم میپذیرم؟
8️⃣ زمان تصمیم
☐ آیا زمان تصمیمگیری مناسب است؟
☐ تعویق تصمیم بهتر است یا تصمیم نگرفتن؟
☐ آیا تأخیر، خودش یک تصمیم است؟
9️⃣ انتخاب نهایی
☐ آیا این بهترین تصمیم «ممکن» است، نه بهترین تصمیم «ایدهآل»؟
☐ آیا حاضرم مسئولیت نتیجه را بپذیرم؟
☐ اگر دوباره به گذشته برگردم، باز هم همین مسیر را میروم؟
🔟 بازنگری بعد از تصمیم
☐ نتیجه را ارزیابی میکنم، نه سرزنش خودم را
☐ از تصمیم درس میگیرم، حتی اگر نتیجه مطلوب نبود
☐ این تجربه را در تصمیمهای بعدی بهکار میبرم
🧠 جملهی طلایی کتاب (خلاصهی چکلیست):
تصمیم حکیمانه یعنی انتخابی که بعداً هم بتوانی از «فرآیندش» دفاع کنی.
دیدگاه ها
